ชะตากรรมของช้างลากจูงในเมียนม่าร์

เรื่องราวของช้างในภูมิภาคอาเซียนโดยเฉพาะไทยและพม่า (หรือประเทศเมียนม่าร์ แต่ผมไม่ค่อยคุ้นกับชื่อนี้ จึงขออนุญาตใช้ชื่อเดิมไปก่อน เพราะรู้สึกว่าเราจะติดปากชื่อพม่า มากกว่าเมียนมาร์) มีความผูกพันมากนานตั้งแต่สมัยอดีตกาลมาแล้ว สัตว์สัญญลักษณ์ของไทยก็คือช้าง แต่ขณะนี้ช้างในไทยเริ่มมีจำนวนลดน้อยถอยลงไปทุกขณะ อันเนื่องมาจากความเจริญที่รุกล้ำพื้นที่ทำกินของช้าง สำหรับในประเทศพม่าซึ่งมีความเป็นป่าที่อุดมสมบูรณ์กว่าประเทศไทยเรามาก ทำให้ช้างยังสามารถมีพื้นที่สำหรับการอยู่อาศัยได้อีก ขณะเดียวกันคนก็ได้ใช้ช้างมาเป็นเครื่องมือทำมาหากินในการลากจูงท่อนซุงจากป่าลึกออกมาข้างนอก เพื่อการขนส่งในลำดับต่อไป ช้างเหล่านี้ต้องงานหนักมากแค่ไหน ผมว่าสารคดีนี้ที่ Aljazeera ในรายการ 101 East ได้ไปถ่ายทำมาให้เราดู ผมคิดว่ากว่าจะสารคดีนี้เสร็จคงต้องใช้เวลานานพอสมควร

พม่าเองก็ประสบปัญหาไม่่ต่างจากประเทศไทยเมื่อหลายปีก่อน คือว่าจำนวนช้างที่ใช้งานในการลากจูงท่อนซุง หรือ timber elephants เริ่มมีน้อยลงเช่นเดียวกัน จำนวนป่าดงดิบในพม่าเองก็เริ่มประสบปัญหาเช่นเดียวกันด้วย

ความต้องการไม้เพื่อนำไปทำเฟอร์นิเจอร์ทั้งที่ใช้ในประเทศและส่งออกไปต่างประเทศ ได้รับความสนใจ และมีปริมาณสั่งเพิ่มจำนวนมาก พม่าเองเป็นประเทศส่งออกไม้สักไปทั่วโลกมากถึงสามในสี่ของตลาดไม้สัก ปัญหาการลอบตัดไม้อย่างผิดกฎหมายในพม่ารัฐบาลพม่ายากที่จะจัดการ เพราะความยากลำบากที่เข้าไปในพื้นที่ทุระกันดาน และแต่ละพื้นที่มีเขตการดูแลของชาติพันธุ์อื่น ทำให้เป็นปัญหาอย่างเรื้อรังของประเทศพม่าในภาพรวม

น่าสนใจที่มีสัตวแพทย์ของพม่าสองท่านนำบันทึกวงจรของช้างตั้งแต่เกิดจนตาย ซึ่งเป็นบันทึกเก่าแก่ตั้งแต่ทศวรรษที่ 1930 มาแล้ว แสดงให้เห็นว่าพม่าในอดีตมีการดูแลและศึกษาเรื่องช้างอย่างละเอียด

นักข่าวคนนี้มีความตั้งใจและมุ่งมั่นในการหาข้อมูลทั้งภาครัชกาลของพม่า ตลอดจนสัมภาษณ์ครอบครัวควานช้างว่าทำใมชะตากรรมช้างลากจูงปัญหา งานน้อยลง บางคนถึงกับปล่อยช้างเข้าป่าตามธรรมชาติ  วิถีชีวิตของครอบครัวควานช้างเสี่ยงชีวิตมาก ต้องอยู่กลางป่าดงดิบ เสี่ยงกับโรคมาลาเรีย ซึ่งมียุงชุกชุมมาก แถมยังห่างไกลจากโรงพยาบาล

เวลาเห็นช้างต้องลากท่อนซุงหนัก ๆ แล้วรู้สึกสงสารมากเลย เขาคงเหนื่อยมากนะ จนบางครั้งแรงเบ่งของช้างในการลาก มีขี้ออกมา

แต่ช้างเหล่านี้ถูกนำมาในประเทศไทย หลายเชือกถูกนำเข้าสู่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว โดยนำแสดงโชว์นักท่องเที่ยว ไม่ค่อยนำมาลากจูงไม้ซุงกันแล้ว เพราะไทยมีป่าน้อยลงเยอะ

บดินทร์

5 กุมภาพันธ์ 2557

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s