ปัญหาดีบุกกับคนรากหญ้าในอินโดนีเซีย

เรื่องนี้เป็นสารคดีจากสำนักข่าว Aljazeera ในรายการ 101 East ซึ่งผมคิดว่าเป็นอีกรายการสารคดีที่มีคุณภาพจากสำนักข่าวโลกอาหรับนี้ ส่วนตัวแล้วติดตาม 101 East มาหลายปีแล้ว ผมคิดว่าในแต่ละสัปดาห์ 101 East ได้เจาะประเด็นที่น่าสนใจมาให้เราชม โดยเฉพาะเรื่องราวในโลกเอเชีย และที่สำคัญเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการฝึกทักษะการฟังภาษาอังกฤษที่สามารถฝึกได้ที่ไหนก็ได้ anywhere anytime

จากสารคดีนี้ผมเพิ่งจะทราบมาเหมือนกันว่าอินโดนีเซียมีแหล่งผลิตดีบุกและส่งออกดีบุกที่ใหญ่ที่สุดของโลกหรือประมาณ 40% ของตลาดดีบุกโลก แต่ปัญหามีอยู่ว่าคนงานที่ทำงานในเหมืองมีสภาพชีวิตที่น่าสงสาร ต้องต่อสู้กับความยากลำบากเพื่อประทังชีวิตของตนเองและครอบครัว ตลอดจนการทำลายสภาพทางนิเวศน์ของบริเวณรอบเหมืองที่ทรุดโทรมอย่างเห็นได้ชัด ประเทศไทยเราก็เคยมีเหมืองแร่ดีบุกแถวจังหวัดภูเก็ต พังงา แต่ขณะนี้ไม่มีอีกต่อไปแล้ว มีเพียงความทรงจำของคนรุ่นก่อนมาเล่าให้ชนหลังเท่านั้น

แล้วดีบุกที่นำส่งไปขาย เขานำไปทำอะไรกันหล่ะ ช่วงแรกของสารคดีอธิบายว่าดีบุกถูกนำไปเป็นชิ้นส่วนประกอบต่าง ๆ ในเครื่องคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์มือถือ (โทรศัพท์มือถือหนึ่งเครื่องมีส่วนประกอบของดีบุกประมาณเจ็ดกรัม) นอกจากนี้ ยังเป็นส่วนประกอบใน gadget อื่น ๆ ที่คนรุ่นใหม่นิยมใช้กัน ไม่ว่าจะเป็นแท็ปเล็ต ipad ipod เป็นต้น

เมือง Bangka ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของจาการ์ต้า เมืองหลวงของอินโดนีเซีย มีประชากรไม่มากนัก แต่เนื่องจากมีเหมืองดีบุกอยู่เป็นจำนวนมาก ทำให้เป็นแม่เหล็กในการดึงดูดความสนใจของชาวบ้านที่ไม่มีงานทำ หรือมีงานทำแต่ได้เงินน้อย อพยพกันมาทำงานที่เหมืองที่นี่ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเหมืองที่ผิดกฎหมาย ไม่ได้รับการสัมปทานจากรัฐบาลอินโดนีเซียแต่อย่างใด เราจะเห็นสภาพการทำงานในแต่ละวันของคนงานเหมืองว่าลำบากแค่ไหน ใช้วิธีขุดแบบดั้งเดิม ไม่ค่อยมีเครื่องจักรที่ทันสมัยสักเท่าไหร่ ใช้แรงงานคนเป็นหลัก การป้องกันหรืออุปกรณ์ที่สามารถสร้างความปลอดภัยให้กับคนงานแถบไม่มีเอาเสียเลย ทุกคนที่มาทำงานที่นี่หวังว่าชีวิตของพวกเราต้องดีขึ้นกว่าเดิม มีเงินมากขึ้น แต่ในความเป็นจริงแล้วบางคนกลับตรงกันข้าม บางคนมีอาชีพเป็นชาวประมง แต่เชื่อว่ามาทำงานน่าจะมีรายได้ดีกว่า จึงหันมาทำงานเป็นคนงานที่เหมืองแร่ ส่วนใหญ่มีรายได้ประมาณ 1.50 ดอลล่าร์ต่อวันหรือประมาณ 50 บาท แต่ถ้าโชคดีก็ได้เยอะหน่อยประมาณ 200-300 บาทต่อวัน เมื่อเป็นเหมืองที่ผิดกฎหมาย ปัญหาการกดค่าแรงก็เป็นเรื่องที่ปกติ และภาครัฐก็ทำอะไรไม่ได้เลย

บางครั้งที่เหมืองดีบุกที่ Bangka หมดหรือมีน้อยลง นายทุนก็หาที่ใหม่บางครั้งอยุ่ในทะเลไกลออกไปจากฝั่ง ซึ่งผิดกฎหมาย แต่ก็ต้องทำโดยการให้เงินใต้โต๊ะแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐ แต่การทำงานที่กลางทะเลยิ่งมีปัญหาและอุปสรรคมาก เสี่ยงชีวิตมากขึ้น แต่หลายคนก็ต้องยอม เพราะนี่คือแหล่งเงินที่เขาต้องทำเพื่อจุนเจือครอบครัว

ปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อม ตลอดจนเรื่องอันตรายต่อคนงานในเหมืองก็เป็นเรื่องที่หลายฝ่ายต้องให้ความสำคัญไม่แพ้กัน ทุกครั้งที่เกิดเรื่องดินถล่ม ทำให้มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ปัญหาการตัดไม้ทำลายป่ามีให้เห็นโดยทั่วไป สารพิษที่มีผลโดยตรงต่อสุขภาพของคนงาน

บดินทร์

4 กุมภาพันธ์ 2557

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s