อนาคตของบริการวิชาการที่ต้องทำงานในเชิงรุกมากขึ้น

วันที่ 7 มกราคม 2555

อนาคตของบริการวิชาการที่ต้องทำงานในเชิงรุกมากขึ้น

หากหันมาดูตัวบ่งชี้การประเมินทั้งจากของสมศ.และสกอ.ฉบับล่าสุดแล้ว คณะต้องได้รับการประเมินด้านบริการวิชาการที่เข้มข้นมากยิ่งขึ้น บางครั้งจนคนทำงานตั้งตัวไม่ติด ว่ากันตามจริงแล้วไม่ใช่เฉพาะด้านวิชาการอย่างเดียวที่รู้สึกว่าเรากำลังถูก “คาดหวังที่ค่อนข้างสูงมาก” ทั้งจากสมศ.และสกอ.ไม่ว่าการทำผลงานวิชาการ อาจารย์แต่ละคนต้องพยายามเร่งทำให้ได้ เพราะมิใช่เป็นความก้าวหน้าเฉพาะส่วนบุคคลอย่างเดียว ยังเป็นดัชนีความสำเร็จของคณะหรือขององค์กรด้วย การเพิ่มคุณวุฒิของอาจารย์ก็เช่นกัน เกณฑ์การประเมินก็ปราถนาวุฒิปริญญาเอก การทำวิจัยก็ถูกผูกโยงเข้ากับการประเมินความก้าวหน้าของอาจารย์ ภาระหน้าที่ของอาจารย์คงมิใช่สอนหนังสือเพียงอย่างเดียว การหาองค์ความรู้ใหม่ ๆ หรือการทำวิจัยเป็นสิ่งที่เกณฑ์การประเมินคาดหวัง รู้สึกว่าขยับไปทางไหนก็มีแต่ถูกบังคับด้วยกรอบ ถูกบังคับด้วยเกณฑ์การประเมินผลงาน

สำหรับเรื่องการบริการวิชาการ ซึ่งเดิมคณะเน้นการทำงานในเชิงรับค่อนข้างมาก หมายความว่าโครงการบริการวิชาการส่วนใหญ่เป็นการเสนอของบประมาณจากงบประมาณรายได้คณะ และเงินงบประมาณแผ่นดิน หรืองบที่ทางบางหน่วยงานขอให้คณะดำเนินการให้ เมื่อได้รับงบประมาณมาก็ดำเนินการไปตามนั้น ถ้าไม่ได้ก็ไม่ทำ และหลาย ๆ โครงการก็เป็นโครงการที่เกิดขึ้นจากความสนใจของผู้ทำโครงการ ไม่ได้เกิดขึ้นจากความต้องการของชุมชนหรือสังคมสักเท่าไหร่ และถ้าผลการประเมินโครงการออกมาดีหรือดีมาก ผู้เข้าร่วมโครงการต้องการให้จัดโครงการในลักษณะนี้อีกปีหน้า แต่เมื่อคณะเสนอของบประมาณในระดับบน บอกว่าไม่อนุมัติเงินงบประมาณมาให้ แสดงว่าจัดไม่ได้ จากนี้ไปมหาวิทยาลัยจะได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐน้อยลง หมายความว่ามหาวิทยาลัยต้องเพิ่งตนเองมากขึ้น เมื่อเป็นอย่างนี้บทบาทของคณะจะเป็น “ผู้ขอ” งบประมาณอย่างเดียวคงไม่ได้อีกแล้ว เราคงต้องเปลี่ยนบทบาทเป็น “ผู้หา” บ้าง

งานบริการวิชาการในมิติใหม่ของสมศ. และสกอ. ต้องการให้คณะเน้นการทำงานที่เป็นแบบครบวงจร หมายความว่าต้องเป็นวงจรของ PDCA ไม่อย่างนั้นจะได้คะแนนน้อยมาก การทำงานทุกโครงการต้องมีการวางแผนหรือ Plan ก่อน การวางแผนคงไม่ใช่เกิดจากการจินตนาการของผู้ที่เสนอโครงการเท่านั้น คงเน้นการมีส่วนร่วมจาก stakeholders หรือผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียด้วย เพื่อต้องการทราบความต้องการของสังคมว่า จริง ๆ แล้วเขาต้องการให้จัดโครงการในลักษณะไหนกันแน่ จากนั้นมาถึงกระบวนการลงมือทำหรือ Do ต้องดำเนินการไปตามขั้นที่วางไว้ตามแผนทุกประการ เมื่อดำเนินการเสร็จสิ้นแล้วต้องมีการตรวจสอบ มีการประเมินผลงานหรือ check ว่าได้ผลเพียงใด มีอะไรบ้างที่มีผลตอบรับดี และมีสิ่งใดบ้างที่ต้องปรับปรุงแก้ไขตามความเหมาะสม และสุดท้ายก็ต้องนำมาปรับปรุงแก้ไข Act หรือในการประเมินตามเกณฑ์ของสมศ.หรือสกอ.ใหม่นี้ ผลการดำเนินงานทุกอย่างต้องพยายามนำไปใช้ต่อยอดให้ได้สองทางคือ 1) ต้องพยายามนำไปสู่กระบวนการเรียนการสอน หรือนำไปสู่ชั้นเรียนให้ได้ ต้องมีหลักฐานที่ชัดเจนด้วย เช่นต้องปรากฎในเอกสารคำสอน course syllabus ด้วยว่าได้นำผลการดำเนินงานจากโครงการบริการวิชาการเรื่องใด สอนในเนื้อหาอะไรของรายวิชาด้วย 2) การนำไปสู่กระบวนการทำวิจัยต่อไป หมายความว่าหัวข้อการวิจัยหรือ Statement of the Problem ของงานวิจัยต้องมีการอ้างด้วยว่าส่วนหนึ่งได้มาจากการทำโครงการบริการวิชาการเรื่องนั้น ๆ

ผมว่าเรื่องนี้ เป็นเรื่องใหญ่มากจริง ๆ และฝ่ายที่เกี่ยวข้องต้องพยายามนำเรื่องนี้ไปพิจารณาว่าจะทำกิจกรรมบริการวิชาการอย่างไร เพื่อจะสามารถตอบโจทย์ตัวบ่งชี้เหล่านั้นให้ได้

อีกอย่าง ผมคิดว่าเราคงต้องออกไปหาชุมชน ไปหาสังคมบ้างเพื่อแสดงตนให้สังคมทราบว่าเรามีความถนัดเรื่องอะไรพอที่จะให้บริการเขาได้ สอบถามความต้องการของชุมชนเพื่อร่วมกันพัฒนาโครงการด้วยกัน และที่สำคัญไม่ต้องรองบประมาณจากงบประมาณแผ่นดินหรืองบประมาณรายได้คณะอย่างเดียว ซึ่งคาดว่าจะได้น้อยลงเรื่อย ๆ จะนั่งรออย่างเดียวไม่ได้อีกแล้ว การจัดโครงการอย่างนี้ต้องเป็นลักษณะที่เป็นโครงการที่มีการลงทะเบียน นำเงินจากงบลงทะเบียนมาบริหารจัดการ เช่นเป็นค่าตอบแทนวิทยากร ค่าอาหารว่าง เอกสาร และอื่นๆ ที่เกียวข้อง ซึ่งผมว่านอกจากเราจะได้ตอบโจทย์การประเมินแล้ว ยังทำให้มหาวิทยาลัยใกล้ชิดชุมชนด้วย ไม่ใช่อยู่บนหอคอยงาช้างเพียงอย่างเดียวเท่านั้น

บดินทร์


 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s