เกร็ดความรู้เรื่องวัฒนธรรมจีน: จากประสบการณ์ที่ไปมณฑล Ningxia

วันที่ 26 ธันวาคม 2554

เกร็ดความรู้เรื่องวัฒนธรรมจีน: จากประสบการณ์ที่ไปมณฑล Ningxia

จากประสบการณ์ที่ได้มีโอกาสในเมืองจีนที่มณฑล Ningxia ได้เรียนรู้ประสบการณ์ตรงในเรื่องวัฒนธรรมจีนหลาย ๆ เรื่อง จึงต้องการนำมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน เป็นประเด็นที่ผมมองไปยังสังคมจีน อาจมีข้อมูลที่ไม่ตรงกับความเป็นจริงทั้งหมด สิ่งที่ผมได้สัมผัสในช่วงเวลาการเดินทางสั้น  ๆ นั้น ผมเพียงนำมาแปลตามความเข้าใจของผมเอง

  1. ผมเห็นคนจีนโดยภาพรวมแล้วเป็นคนที่มีความขยันขันแข็งมาก สู้ชีวิต อาจเป็นเพราะเขาเคยอยู่ในสังคมที่เป็นแบบคอมมิวนิสต์มาก่อน ที่เป็นสังคมกรรมกร ต้องทำงานหนักเพื่อแลกกับปัจจัยยังชีพบางอย่าง และอาจเป็นเพราะสังคมจีนเป็นสังคมใหญ่มาก มีประชากรประมาณ 1.3 พันล้านคน ซึ่งมีมากที่สุดในโลก การเอาตัวรอดเพื่อสร้างโอกาสให้กับตนเองเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่ง บนท้องถนนโดยทั่วไปเห็นผู้คนมีความมุ่งมั่นในการทำงานค้าขายอย่างจริงจัง ผมคิดว่าสิ่งนี้เป็นต้นทุนทางสังคมที่ดีมากสำหรับการพัฒนาประเทศในอนาคต ซึ่งเป็นความโชคดีของจีน ด้วยเหตุนี้ตามคาดการณ์แล้วเศรษฐกิจจีนจะโตกว่าเศรษฐกิจสหรัฐอเมริกาในปี 2050 ซึ่งโตเป็นอันดับหนึ่งของโลก

  2. สูบบุหรี่จัด หลังจากที่เดินทางออกนอกสนามบินที่กรุงปักกิ่ง จะสามารถรับกลิ่นบุหรี่ได้ทันที ผมเห็นมีไฟแช๊คที่ใส่ลงไปในภาชนะที่เตรียมไว้ที่ security check มีเป็นจำนวนมาก เพราะเราไม่สามารถนำไฟแช๊คขึ้นเครื่องบินได้ ขณะที่คณะจากมอ.รับประทานอาหารกันอยู่ในภัตตาคาร ซึ่งไม่อนุญาตให้สูบบุหรี่ก็ยังมีบางคนที่สูบ อาจเป็นเพราะที่นี่อากาศหนาวมาก การสูบบุหรี่จะทำให้คลายหนาวได้

  3. รถยนต์พวงมาลัยด้านซ้าย ซึ่งต่างจากบ้านเราเป็นพวงมาลัยขวา ผมเคยเห็นรถพวงมาลัยซ้ายครั้งแรกที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ตอนเวลารถเลี้ยวทำให้เรารู้สึกเสียว ๆ เหมือนกัน เกรงว่ารถจะชนกัน

  4. การรับประทานอาหารถือเป็นเรื่องเป็นจริงเป็นจังมาก ผมเพิ่งเข้าใจคำว่าอาหาร “โต๊ะจีน” ก็เมื่อได้มาที่นี่เอง ทางฝ่ายผู้จัดจะ set ชื่อประจำโต๊ะอย่างเรียบร้อย ว่าต้องนั่งตรงไหน เสร็จแล้วอาหารที่เสริฟมาวางบนโต๊ะมีหลายเมนูมาก ผมคิดว่าแต่ละมื้อไม่ต่ำกว่า 20 เมนู ค่อย ๆ ทยอยยกมา ตั้งแต่อาหารแบบเย็นก่อน ซึ่งเป็นเมนูออเดิฟ เฉพาะเมนูออเดิฟอย่างเดียวก็เกือบ 10 อย่างเข้าไปแล้ว จากนั้นก็เป็นอาหารร้อน ส่วนใหญ่อาหารแบบมัน ๆ แต่ก็มีชาจีน จะได้ละลายไขมัน น้ำแข็งจะไม่มีเห็นเลยตลอดระยะเวลาของการมาเยือน Ningxia ในระหว่างที่ทานอาหาร เจ้าภาพจะชนแก้วกับแขกที่ร่วมโต๊ะ แสดงมิตรภาพระหว่างกัน บางทีเจ้าภาพจะเดินไปชนแก้วทีละคนจนครบรอบโต๊ะ ก่อนจะชนแก้ว ก็มีการแนะนำตัวอย่างใกล้ชิด ส่วนใหญ่เขาชนแก้วเหล้า หรือเบียร์ แต่ผมใช้แก้วชาจีน เขาชอบถามว่า “ไม่ดื่มเหล้าหรือ?” ผมก็บอกไปว่าเป็นมุสลิม เขาก็เข้าใจ การรับประทานอาหารแต่ละมื้อใช้เวลานานมากทีเดียว สุดท้ายแล้ว ตบท้ายด้วยของหวาน และผลไม้ ลืมไปว่า การรับประทานอาหารที่นี่ เขาใช้ตะเกียบเป็นหลัก ไม่มีช้อนหรือส้อมให้เลย ยกเว้นเราจะขอเป็นกรณีพิเศษ ขณะทานข้าวยังใช้ตะเกียบเลย ที่สำคัญเวลาทานเกี๋ยวเตี๋ยว เมื่อต้องการซดน้ำเกี๋ยวเตี๋ยว ต้องยกชามขึ้นมาซด ซึ่งวัฒนธรรมบ้านเรา ถือว่าตะกละมาก แต่สำหรับชาวจีน (และคิดว่าชาวญี่ปุ่นด้วย) สิ่งนี้เป็นเรื่องปกติ หลังจากที่ทานข้าวกันเสร็จแล้ว และคนที่เป็นเจ้าภาพลุกจากที่นั่ง คนที่เหลือก็ต้องลุกตามด้วย แม้ว่าจะทานยังไม่เสร็จก็ตาม

  5. การขับขี่จักรยานเป็นเรื่องปกติมากสำหรับชาวจีน เราสามารถเห็นกันโดยทั่วไป

  6. ให้ความเคารพผู้นำ จากการสังเกตในที่ประชุมหรือในการปฏิบัติงานต่าง ๆ ถ้าผู้นำว่าอย่างไร ลูกน้องก็จะว่ากันตามนั้น ไม่มีใครเดินนอกแถว

  7. สังคมจีนเป็นสังคมที่มีอารยธรรมที่เก่าแก่ และยาวนานมากอารยธรรมหนึ่งของโลก ผมยังจำได้ตอนที่เข้าเรียนปีหนึ่งที่มอ.ปัตตานี รายวิชา Civilization อาจารย์ให้ท่องราชวงศ์ต่าง ๆ และสิ่งประดิษฐ์ใหม่ที่ชาวโลกในขณะนี้ยังทำไม่ได้ แต่ชาวจีนทำได้แล้ว คราวนี้ได้ไปชมสุสานของราชวงศ์ที่ปกครองเมือง Ningxia สร้างใหญ่โตมาก และมีสุสานของขุนนาง หรือผู้รับใช้ วางอยู่รายรอบ เมื่อเข้าไปยังพิพิธภัณ์แห่งหนึ่งมีแผนที่บอกถึงความสัมพันธ์ของจีนกับต่างประเทศในอดีต ผมเห็นเขาเขียนจุดหนึ่งของประเทศไทย และเป็นจุดเดียวเท่านั้น ซึ่งตั้งอยู่ทางใต้ของไทย ผมสงสัยมากว่าเขาเขียนว่าอะไร ผมเลยถามเจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ เขาตอบว่าเมือง “เปต้าเหนียน” นั่นคือปัตตานีในภาษาจีนนั่นเอง เมื่อผมได้ยินแล้วรู้สึกขนลุกเลย นี่แสดงว่าปัตตานีสมัยอดีตมีความสำคัญมาก จนชาวจีนได้บันทึกในประวัติศาสตร์ของประเทศจีนว่าได้มีผูกสัมพันธ์ไมตรีกับประเทศใดบ้างในโลกนี้

  8. จีนเป็นสังคมที่พึ่งตนเองมาก จากการไปเยือน Ningxia Polytechnic และ Ningxia University เครื่องไม้เครื่องมือที่ใช้ในการฝึกปฏิบัติส่วนใหญ่ผลิตขึ้นมาจากประเทศจีนเอง เครื่องมือที่นำเข้าจากยุโรปมีน้อยมาก ไม่ว่าจะเป็นเครื่องกลโรงงาน เครื่องจักรด้านการผลิตไฟฟ้า เกือบทุกอย่าง Made in China ไม่เพียงแต่เฉพาะเสื้อผ้า เครื่องใช้อุปโภคบริโภคที่จำหน่วยในประเทศไทยเท่านั้น การที่ประเทศชาติพึ่งการผลิตจากในประเทศ เป็นสัญญานว่าประเทศเหล่านี้คงประสบความสำเร็จในการพัฒนาประเทศในอนาคตได้

  9. เรื่องความสะอาดอาจดูยังไม่ค่อยเรียบร้อยสักเท่าไหร่ จริง ๆ แล้วผมไป Kunming, Yunnan เมื่อสิบปีก่อน เห็นสภาพห้องน้ำสาธารณะแล้วทานข้าวไม่ลงจริง ๆ  แต่มาครั้งนี้เห็นพัฒนการดีขึ้นกว่าเดิม การถุยน้ำลายบนท้องถนนยังเห็นกันอยู่ทั่วไป โดยเฉพาะผู้ใหญ่ที่มีอายุ เพราะวัยนี้เป็นวัยที่ถูกปกครองโดยคอมมิวนิสต์แบบเข้มข้น ชนรุ่นใหม่เข้าใจว่าไม่มีแล้ว

  10. อิทธิพลของวัฒนธรรมตะวันตกเข้าไปแทรกในสังคมจีนมากขึ้น หลังจากที่จีนเปิดประเทศไม่นานมานี้ โดยใช้ระบบการตลาดเข้ามาใช้ แม้ว่าระบบการปกครองยังเป็นแบบพรรคการเมืองพรรคเดียวก็ตาม KFC burgers สามารถหาซื้อกันโดยทั่วไป การแต่งตัวของหนุ่มสาววัยรุ่น ไม่ต่างอะไรกับเมืองใหญ่ในยุโรป ทำให้ผมเข้าใจเรื่องกระแสโลภาภิวัฒน์มากขึ้น

 

บดินทร์

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s